|
|
 |
 Istnieje
kilka koncepcji wyjaśniających pochodzenie nazwy "Kraków". Jedna z nich
wywodzi nazwę miasta od słowa krak, oznaczające kruka, inna od imienia
legendarnego księcia Kraka. Pierwsza znana pisemna wzmianka o Krakowie,
jako ważnym grodzie handlowym, pochodzi z relacji Ibrahima ibn Jakuba z
ok. 966 roku.
W przeszłości, pełniąc rolę stolicy państwa oraz będąc siedzibą królów,
Kraków przyciągał wielkich uczonych i artystów z całego świata. To ich
talentom i wyobraźni zawdzięczamy wiele unikalnych zabytków
historycznych, reprezentujących najważniejsze kierunki w kulturze
europejskiej. Każde miejsce ma tu swoją historię, a w pamięci
mieszkańców funkcjonuje wiele ciekawych związanych z nimi legend i
anegdot.
Wytyczony podczas lokacji miasta na prawie magdeburskim w 1257 roku
Rynek krakowski jest do dziś jednym z największych w Europie (ok. 200 x
200 metrów). Wokół Rynku, jeszcze w XII wieku, wyznaczono siatkę
prostopadłych najczęściej ulic, w którą wpisano gdzieniegdzie
wcześniejszą zabudowę (m.in. ul. Grodzką, wcześniejszy trakt prowadzący
z Wawelu na Węgry). W centrum rynku wzniesiono średniowieczną halę
targową, Sukiennice, oraz ratusz, z którego do naszych czasów zachowała
się tylko wieża.
W celu zapewnienia mieszkańcom spokoju i bezpieczeństwa otoczono Kraków
podwójnym pasem murów obronnych z licznymi basztami i kilkoma bramami
(rozpoczęto budowę w 1285 r.). Z czasem, zarówno ze względu na rozwój
miasta, jak i niszczenie samych murów, wyburzano je.
W latach 1810-14 zburzono większość murów miejskich wraz z basztami oraz
zasypano fosę, W ich miejscu w 1820 roku podjęto decyzję o utworzeniu
"ogrodów miejskich". W ten sposób powstał park okalający historyczne
centrum obecnego Krakowa nazwany Plantami. W celach reprezentacyjnych
zachowano tylko niewielki odcinek murów otaczający Bramę Floriańską i
Barbakan. W średniowieczu funkcje obronne spełniały też potężne murowane
kościoły.
Ogromną atrakcję turystyczną Krakowa stanowi także okalający miasto na
jego obrzeżach pierścień dziewiętnastowiecznej fortyfikacji, stworzony
przez Austriaków tzw. Twierdza Kraków. Kilka spośród fortów po
adaptacji, funkcjonuje jako ośrodki kultury, np. Fort 49 "Krzesławice".
Położony na szlaku komunikacyjnym i handlowym Kraków był prężnym
ośrodkiem miejskim i centrum handlowym regionu. Od 1364 roku stał się
także miastem uniwersyteckim. Zabytkowe budynki Collegium Maius,
Collegium Minus, Collegium Novum, Collegium Juridicum do tej pory
stanowią najbardziej prestiżową część uniwersytetu. Kraków był i jest
ważnym ośrodkiem kultury.
O świetności minionych czasów świadczą zachowane po dziś dzień
krakowskie kamienice - ich bogato zdobione elewacje możemy podziwiać
wokół rynku oraz na zabytkowych ulicach Floriańskiej, Grodzkiej,
Brackiej, Kanoniczej, i innych. Wnętrze XIX-wiecznej kamienicy
mieszczańskiej można obejrzeć w Kamienicy Hipolitów (plac Mariacki 3,
oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa).
W mieście rozwijała się sztuka i życie kulturalne. Szczególnie w okresie
zaborów nie do przecenienia była rola Krakowa jako miejsca intensywnej
działalności kulturalnej i pamięci narodowej. Najstarszy krakowski
teatr, Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej, działał w Krakowie od
końca XVIII wieku (obecnie w kamienicy na rogu ulicy Jagiellońskiej i
placu Szczepańskiego). W 1839 roku zakończono budowę wzorowanego na
operze paryskiej eklektycznego budynku Teatru im. J. Słowackiego, wg
projektu Jana Zawieyskiego. Wzniesiono go na miejscu zburzonego
klasztoru i szpitala św. Ducha.
Obecnie w Krakowie istnieje 11 dużych teatrów, w tym znany w Europie
Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, jeden z najstarszych w
Polsce. Funkcjonuje tu także szereg mniejszych scen teatralnych, także w
małych nastrojowych piwniczkach, aktywnie wykorzystywanych przez liczne
formacje i grupy teatralne.
W Krakowie znajduje się ponad 30 muzeów, z których najważniejsze są
Państwowe Zbiory Sztuki - Zamek Królewski na Wawelu, Muzeum Narodowe, z
dużą kolekcją malarstwa polskiego i światowego, oraz Muzeum Książąt
Czartoryskich ze słynnym obrazem Leonarda da Vinci "Dama z gronostajem".
Liczne centra, ośrodki i domy kultury prowadzą szeroką działalność w
obszarze kultury, organizując corocznie setki wystaw, koncertów, a także
zróżnicowane formy zajęć edukacyjnych na rzecz mieszkańców Krakowa.
Dla upamiętnienia licznych osób i zdarzeń historycznych powstało w
Krakowie wiele pomników i tablic. Najbardziej znane pomniki to Adama
Mickiewicza w Rynku Głównym, Pomnik Grunwaldzki, wzniesiony w 500-lecie
bitwy pod Grunwaldem, pomnik Mikołaja Kopernika, Tadeusza Kościuszki,
Józefa Dietla oraz pomniki zdobiące Planty i Park Jordana. Obszar
zabytkowego Starego Miasta oraz Kazimierza wpisano w 1978 roku na
pierwszą listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Atrakcyjność Krakowa tworzą zarówno miejsca jak i ludzie, którzy budując
ofertę kulturalną miasta starają się uwzględnić potrzeby szerokiego
grona odbiorców: krakowian i gości. Tu odbywa się wiele festiwali.
Liczne z nich mają bogatą tradycję i stałą publiczność. Z roku na rok
powstają także nowe projekty, w tym zainicjowane w ostatnich latach:
Misteria Paschalia, Sacrum-Profanum, Noc Muzeów, Festiwal Muzyki
Polskiej, prezentujący dzieła muzyki polskiej w najwybitniejszych
światowych wykonaniach, oraz Festiwal Dramaty Narodów.
Źródło: Magiczny
Kraków |
|
|
