W 1947 roku Pius XII Konstytucją Apostolską "Provida Mater
Ecclesia" zatwierdził Instytuty świeckie, jako nową formę życia
konsekrowanego w Kościele.
Ta nowa forma powołania zatwierdzona została ze względu:
• na wielkie zapotrzebowanie na prawdziwych świadków wiary, żyjących
w różnych świeckich środowiskach, ściśle związanych z Kościołem,
zaangażowanych głęboko w życie Kościoła przez konsekrację, a
równocześnie żyjących normalnym życiem zawodowym, sąsiedzkim,
rodzinnym, społecznym,
• na coraz częściej występujące wśród ludzi młodych pragnienia
związania się ścisłego z Chrystusem przez śluby czystości, ubóstwa i
posłuszeństwa pozostając w normalnych środowiskach.
Nowy Kodeks Prawa Kanonicznego tak określa Instytuty świeckie:
"Instytut świecki jest instytutem życia konsekrowanego, w którym
wierni żyjący w świecie dążą do doskonałej miłości i starają się
przyczynić do uświęcenia świata, zwłaszcza od wewnątrz"/kan.710/.
Zaś w kanonie 713 czytamy:" Członkowie tych Instytutów wyrażają i
realizują konsekrację w działalności apostolskiej. Starają się na
podobieństwo zaczynu przepoić wszystko duchem ewangelicznym dla
umocnienia i wzrostu ciała Chrystusa".
Jan Paweł II zwracając się do uczestników V Międzynarodowego
Kongresu Instytutów świeckich powiedział: "Wasz stan życia
poświęconego Bogu jest szczególnym darem Ducha św. dla naszych
czasów po to, by usunąć napięcie między obiektywnym otwarciem się na
wartości nowoczesnego świata (autentyczny chrześcijański stan
świecki), a pełnym oddaniem się Bogu (duch całkowitego poświęcenia
się Bogu). Kościół wiele się po was spodziewa potrzebuje waszego
świadectwa".
Jesteśmy powołaniem stosunkowo młodym i jeszcze mało znanym, zarówno
wśród świeckich, jak i duchownych, mimo że jest już zatwierdzonych
przez Stolicę Świętą przeszło 180 Instytutów w świecie.
W celu pomocy ludziom szukających tej drogi życiowej otwarto w roku
1994 Poradnię Powołaniową - Instytuty Świeckie, przy Bazylice
Mariackiej w Krakowie, mającą na celu umożliwienie ludziom
odczytującym w sobie to powołanie, zdobycie informacji i uzyskanie
pomocy w krystalizacji swego powołania.
Pomogliśmy już wielu ludziom odczytać swą drogę do świeckiej
konsekracji.
A oto pytania jakie najczęściej stawiają ludzie zwracający się do
Poradni i krótkie odpowiedzi na nie:
1. Czym jest Instytut Świecki?
Przede wszystkim to powołanie, a więc nie ruch, organizacja
kościelna, czy stowarzyszenie. U podłożależy Boże wezwanie: "Pójdź
za Mną"...wzywające do pójścia za Chrystusem drogą rad
ewangelicznych czystości, ubóstwa i posłuszeństwa, przy równoczesnym
przeświadczeniu, do pozostania w świecie by Chrystus mógł tu przeze
mnie kochać ludzi, im służyć i przyczyniać się do budowania świata
wg myśli Bożej...prowadzić ku zbawieniu...
2. Czy Instytut świecki to, to samo co zakon bezhabitowy?
Nie tylko strój stanowi różnicę w stosunku do powołania zakonnego.
Nie jesteśmy zakonem "w cywilu".
Powołanie do Instytutu świeckiego, jest powołaniem równoległym do
powołania zakonnego. Składamy jak w zakonie śluby czystości, ubóstwa
i posłuszeństwa. Śluby co do istoty są równoważne ślubom zakonnym.
Ale sposób ich realizacji jest różny. Związane jest to z naszym
świeckim sposobem życia i stylem apostolskim.
Zakonnik czy zakonnica, zostawiają swą rodzinę, środowisko
dotychczasowego życia, wchodzą do wspólnoty zakonnej w której żyją
pod jednym dachem i wychodzą ze wspólnoty do określonej pracy w
świecie. Zakonnik jest posłany w określonym celu. Musi to środowisko
poznać i jakoś do niego się dostosować, odczytać sposób swej pomocy.
Członek Instytutu świeckiego, nie musi się przystosowywać. On jest
częścią tego środowiska, on je tworzy...Oddziaływanie jest więc na
zasadzie partnerstwa, jako kolega, koleżanka, przyjaciel.
Członkowie Instytutu świeckiego żyją przeważnie samotnie, lub w
dwójkę czy trójkę, często przy swej rodzinie, jeśli tego wymaga
sytuacja.
3. Jak realizowane są śluby w Instytucie świeckim?
Duże różnice w stosunku do zakonów dotyczą realizacji wszystkich
ślubów. Ślub czystości realizujemy w środowisku koedukacyjnym i
musimy sobie wypracować i wymodlić postawę do wszystkich ludzi
otwartą, serdeczną, pełną Chrystusowej miłości i szacunku a zarazem
roztropności. Przeżywamy bowiem te same trudności co każdy samotny
człowiek w świecie, na wszystkich etapach życia. Staramy się
zacieśniać naszą więź z Chrystusem jako przyjacielem, oblubieńcem
włączać się w Chrystusową oblubieńczą miłość do każdego
człowieka...a równocześnie odczytywać Chrystusa w ludziach...
Ślub ubóstwa przeżywany jako zjednoczenie z Chrystusem ubogim. Jego
realizacja różni się od ślubu składanego w zakonie ,między innymi,
tym że zachowujemy prawo własności prywatnej. Podstawą naszego
utrzymania, jak każdego świeckiego jest wynagrodzenie za pracę. W
pewnym sensie styl ubóstwa nakreśla środowisko w którym żyję,
pracuję. Wysuwa się tu problem włodarzenia pieniędzmi zarobionymi
jako nie swoją własnością i ogarnięcie sercem ludzi swego
środowiska. Przy ubóstwie zwracamy uwagę by służyć ludziom nie tylko
dobrami materialnymi, ale czasem, zdolnościami, umiejętnościami,
wiedzą itp., a przede wszystkim samym sobą...Jak każdy człowiek
świecki musimy liczyć się z utratą pracy, mieszkania, zdrowia itp.
przeżywania z innymi tych samych zagrożeń jakie w świeckim życiu
spotykamy.
Ślub posłuszeństwa to zjednoczenie z Chrystusem posłusznym Ojcu.
Staramy się spełniać wolę Bożą Odczytujemy ją przez wsłuchiwanie się
w słowa Ewangelii, w zapotrzebowanie ludzi naszych środowisk, wymogi
przełożonych w pracy zawodowej, społecznej, głos Hierarchii
Kościoła, ukierunkowania, wypowiedzi Stolicy Apostolskiej rozważając
je na modlitwie, przy równoczesnej wierności wymogom Konstytucji
naszego
Instytutu jak również głosu osoby odpowiedzialnej w Instytucie. Ale
rola odpowiedzialnych w Instytucie świeckim jest inna niż
przełożonych w zakonie. Na ogół odpowiedzialni służą pomocą w
odczytywaniu tego czego Bóg od nas chce i życiu wg charyzmatu i
duchowości danego Instytutu. W praktyce decyzja pozostaje
najczęściej w naszych rękach. Wymaga to wielkiej odpowiedzialności.
Całe nasze oddanie się Bogu wyrażane przez składanie ślubów
zanurzone jest w modlitwie i życiu sakramentalnym i winno prowadzić
do coraz większej dyspozycyjności, by Chrystus mógł swobodnie nami
się posługiwać w swym dziele zbawienia ludzi...
4. Jak wygląda krystalizowanie się powołania do Instytutu
świeckiego?
Pierwszy etap to odczytanie, że Bóg chce ode mnie pójścia drogą rad
ewangelicznych, a więc wyrzeczenia się założenia rodziny dla
zaangażowania się pełniejszego w pracę w świecie dla ludzi.
Następnym problemem jest sprawa wyboru jaki Instytut. Ważne jest
zorientowanie się w charyzmatach i duchowości poszczególnych
Instytutów. Człowiek musi się w danym charyzmacie i duchowości
odczytać.
Wszak Instytut do którego wstępuje będzie jego rodziną duchową.
Trzeba tu brać pod uwagę również swe zdolności, zamiłowania -
zainteresowania i dotychczasowe doświadczenia.
W Polsce jest ponad 30 Instytutów różniących się charyzmatami i
duchowością, niektóre mają określone pole działania np. wśród
młodzieży, czy chorych i ludzi starszych...
Są Instytuty o duchowości "ogólno-kościelnej" a są powstałe w
oparciu o konkretne duchowości zakonne np. karmelitańską,
Franciszkańską, jezuicką, salezjańską itp. są pochodzenia
zagranicznego i rodzimego, są liczne, występujące na wszystkich
kontynentach i są małe, powstające...
Powołanie do Instytutów świeckich obejmuje kobiety i mężczyzn, w tym
księży diecezjalnych. Są Instytuty posiadające tzw. kręgi czyli
skupiające ludzi stowarzyszonych chcących żyć charyzmatem i
duchowością danego Instytutu, jego stylem oddziaływania, a nie wiążą
się ślubami, w tym również małżeństwa.
5. Jak wygląda w Instytucie świeckim przygotowanie do składania
ślubów?
U przewagi Instytutów formacja przebiega w życiu, nie przerywając
pracy zawodowej czy studiów...
Wchodzący, podobnie jak w zakonie przechodzi pewne etapy:
- kandydatura- okres w którym upewnia się, że Bóg powołuje go do
świeckiej konsekracji a nadto do życia w charyzmacie i duchowości
danego Instytutu. Trwa na ogół 0,5 do 1 roku.
- próba (termin użyty w prawie kanonicznym) - okres analogiczny do
nowicjatu w zakonie. Celem jego jest zacieśnienie więzi z Chrystusem
(intensyfikacja życia sakramentalnego i modlitewnego) i
przygotowanie do oddania się Bogu przez wejście na drogę rad
ewangelicznych. To głębsze odczytanie wezwania Chrystusowego "pójdź
za Mną" i gotowość odpowiedzenia na nie. Życie wymogami konstytucji
i włączenie w życie wspólnoty -współodpowiedzialność. Równoczesne
zaangażowanie się w problemy środowiska w którym żyję. Trwa
przeważnie od 2 - 3 lat.
- okres ślubów czasowych. Trwa 5 - 6 lat, zakończony złożeniem
ślubów wieczystych i trwałym włączeniem się w życie wspólnoty i
branie coraz większej współodpowiedzialności za problemy środowiska
życia...
6. Czy życie w Instytucie świeckim jest łatwiejsze od życia w
zakonie?
Jest na pewno trudne. Wymaga życia radykalizmem Ewangelii w
warunkach nie zawsze sprzyjających.
Jest życiem samotnym, choć w tłumie i wśród ludzi. Często pod prąd.
Wymaga ścisłej więzi z Chrystusem na co dzień i równoczesnego
ogromnego otwarcia się na ludzi. Wymaga samodzielności decyzji i
gotowości służenia, wszak dla oddziaływania w środowisku Bóg wzywa
do Instytutu życia konsekrowanego.
7. Co daje Instytut ?
Przede wszystkim wspólnotę ducha, która stanowi duże oparcie i
przeświadczenie że w dążeniu do coraz większego zjednoczenia z
Bogiem i służby ludziom nie jestem sam. Chociaż nie mieszkamy razem,
staramy się budować więź braterską między sobą. Chrystus nas wybrał
takimi jakimi jesteśmy, bardzo różni, obciążeni słabościami,
zranieniami i połączył w daną wspólnotę. Im bliżsi jesteśmy
Chrystusa, tym bliżej siebie.
Dużą pomocą jest pomoc Odpowiedzialnych, ich indywidualne
towarzyszenie każdemu.
Łączy nas między sobą codzienny udział we Mszy św., choć nieraz
jesteśmy daleko, odmawianie odmawianie liturgii godzin, miesięczne
dni skupienia i wspólne spotkania z wymianą myśli na temat fragmentu
Ewangelii, problemów naszych środowisk, przeżywania konsekracji itp.
oraz roczne wspólne rekolekcje...
8. Gdzie można znaleźć więcej informacji na temat Instytutów
świeckich?
Bliższe informacje ogólne znaleźć można w następujących pozycjach:
Kodeks Prawa Kanonicznego, 1984, Pallottinum, Kan. 710 -730.
Dla Boga i świata - świeccy konsekrowani, wyd. "Jedność", Kielce
1993
W sercu świata - świeccy konsekrowani, wyd. Poligrafii i Towarzystwa
Salezjańskiego, Kraków, 1998 - skierowana szczególnie do ludzi
szukających swej drogi życiowej.
Instytuty świeckie - nowa forma powołania w kościele, "Anamnesis"
23, Sandomierz 2000r.
Z Chrystusem w świecie - Instytuty świeckie, wypowiedzi kościoła na
temat Instytutów świeckich, wyd. II "Polyhymia",Lublin,2003 oprac.
ks. Marek Chmielewski
Duchowość świeckich konsekrowanych - ks. Piotr Walkiewicz, wyd. "Polyhymia"
Lublin 2003r.
Tyle pytań ogólnych najczęściej stawianych.
Do stawiania dalszych zapraszam do naszej Poradni. Odpowiadamy na
wszelkie wątpliwości, problemy. Służymy materiałami, pomocą w
odczytywaniu powołania, radą, ułatwiamy kontakt z poszczególnymi
Instytutami.
Adres:
Poradnia Powołaniowa - Instytuty świeckie
pl. Mariacki 5, 31 - 042 Kraków
Dyżury w soboty od 10.00 - 11.30
Przyjmujemy korespondencję listowną lub e-mail:
tadeusz_66@interia.pl